Klasyfikacja kosztów
1. Koszty ze względu na ich budowę dzieli się na:
- proste
- złożone
Proste to te których nie da się podzielić na prostsze.
Złożone to te które składają się z kilku kosztów prostszych
3. Ze względu na sposób kalkulacji:
- pośrednie
- bezpośrednie
Pośrednie przydzielone są do poszczególnych kalkulacyjnych jednostek w sposób umowny. Bezpośrednie to koszty które można dokładnie przydzielić do poszczególnych jednostek kalkulacyjnych na podstawie dokumentów źródłowych.
Na bazie tych kwalifikacji kosztów budowane są dwa układy ewidencyjne
1. Układ rodzajowy
2. Układ kalkulacyjny
W układzie rodzajowym wszystkie ponieszione w danym okresie koszty przydziela się do właściwych grup rodzajowych. Obejmujących koszty jednoroczne czyli proste. W układzie kalkulacyjnym poniesiony w danym okresie koszt i w całości dotyczącym tego okresu dzilony jest według typów działalności a następnie przydzielane do faz działalności których dotyczą. W ramach układu rodzajowego tworzone są następujące grupy kosztów:
1. Amortyzacja
2. Zużycie materiałów i energi
3. Usługi obce, koszt różnych uslug obcych
4. Wynagrodzenie osobowe oraz bez osobowe
5. Świadczenie na rzecz pracowników
6. Podatki i opłaty
7. Pozostałe koszta
W ramach układu kalkulacyjnego koszty które zostały poniesione w danym okresie i w całości dotyczą działalności danego okresu dzielone są następująco:
I Koszty działalności produkcyjnej
1. Koszty fazy zakupu
2. Koszty fazy produkcji
a) koszty produkcji
b) koszty wydziałowe
c) koszty ogólnozakładowe
3. Koszty fazy Sprzedaży
Rozliczenia międzyokresowe kosztów występują gdy miesiąc w którym podatek został poniesiony nie pokrywa się z miesiącem którego koszt dotyczy. Do kosztów danego miesiąca należy przydzxielić tylko te koszty które danego miesiąca dotyczą.
Rozróżnia się rozliczenia miedzywydziałowe:
- czynne
- bierne
Czynne występują wówczas gdy wydatek ponoszony jest z góry
Bierne występują wówczas gdy wydatek ponoszony jest z dołu
Rozliczenie kosztów fazy zakupów poniesione w ciągu miesiąca. Bezpośrednie koszty fazy zakupu rejestruje się na koncie o nazwie koszty zakupu. Na koniec miesiąca koszty te rozlicza się jedną dwóch metod:
- metoda narzutu w którym koszty zakupu dzielone są na dwie części jedna dotyczy rozchodu a druga zapasu końcowego.
- Metoda uproszczona wszystkie koszty zakupu przydzielane są do rozchodów. Warunki stosowania tej metody analogiczne jak przy rozliczeniu odchyleń.
Rozliczenie kosztów fazy produkcji.
Wytworzone produkty wycenia się na poziomie technicznego kosztu wytworzenia. Jest to suma kosztów bezpośrednich oraz pośrednich wydziałowych. Dla celów kalkulacji wytworzone produkty należy zamienić na jednakowe jednostki nazywane jednostkami kalkulacyjnymi jest to jednostka zawierająca 100% kosztów wytworzenia. Dla produktów niezakończonych należy określić procent i przetworzenia z punktu widzenia potencjalnych kosztów. Techniczne koszty wytworzenia dzielone są przez ilość jednostek kalkulacyjnych w celu ustalenia kosztów wytworzenia jednostki kalkulacyjnej. Na bazie tego kosztu liczy się następnie jednostkowe oraz całkowite koszty wytworzenia produktów gotowych i niezakończonych.
Ewidencja produktów
Ewidencje wyrobów gotowych. Wyroby gotowe mogą być wycenione metodą ceny rzeczywistej lub metodą ceny ewidencyjnej.
Przy metodzie ceny rzeczywistej nie jest możliwe prowadzenie ewidencji wartościowej w ciągu miesiąca. Po zakończeniu miesiąca sporządzana jest kalkulacja w wyniku której ustalony jest rzeczywisty koszt wytwarzania. Na podstawie tego kosztu. Liczy się wartość łącznego miesięcznego przychodu oraz miesięcznego rozchodu. Metoda ceny ewidencyjnej – przy metodzie tej można prowadzić ewidencje wartościową w ciągu miesiąca. Wszystkie przychody oraz rozchody wycenione są na poziomie kosztów planowanego. Po sporządzeniu kalkulacji koszt rzeczywisty porównuje się z kosztem planowanym a następnie ustala się i księguje odchylenia przy metodzie ceny ewidencyjnej konieczne jest wprowadzenie pomocniczego konta o nazwie rozliczenia produkcji.
Ewidencja produktów niezakończonych
Produkty niezakończone wyceniane są najczęściej w koszcie rzeczywistym. Ustalony w wyniku kalkulacji koszt wytworzenia tych produktów może być przeniesiony do magazynu produktów niezakończonych lub pozostawiony na koncie kosztów produkcji w postaci salda produkcji. Ewidencja fazy sprzedaży
Sprzedaż od strony kosztów określa tak zwany koszt sprzedaży. Do kosztu tego zalicza się:
- rzeczywisty techniczny koszt wytworzenia wyrobów sprzedanych
- koszty zarządu
- koszty sprzedaży
Dla pierwszego składnika kosztu własnego sprzedaży można wprowadzić konto o nazwie koszt wytworzenia sprzedanych produktów. Konto to obejmuje wyłącznie ten składnik. Można również wprowadzić konto które będzie obejmowało koszt własny sprzedaży.

1. Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń
2. Pozostałe rozrachunki

Ad.1. Wszystkie wynagrodzenia dzielimy na dwie grupy:

• wynagrodzenia osobowe ( umowa o pracę )
• wynagrodzenia bezosobowe ( umowa o dzieło, umowa zlecenie )

Podstawowym dokumentem dotyczącym wynagrodzeń osobowych jest lista płac. W dokumencie tym podawane są następujące dane wartościowe:

• wynagrodzenie podstawowe
• dodatki zwiększające wynagrodzenie : premia, dodatek funkcyjny, dodatek stażowy, dodatek za nadgodziny, dodatek za pracę w warunkach szkodliwych,
• wynagrodzenie podstawowe + dodatki = wynagrodzenie brutto,
• potrącenia z wynagrodzenia: naliczane i potrącone są składki ubezpieczeń społecznych, składka zdrowotna, zaliczka na podatek dochodowy, potrącenia alimentacyjne, spłata zaciągniętych pożyczek, składki związkowe, składki na kasę zapomogowo-pożyczkową

Po odliczeniu potrąceń ustalane jest wynagrodzenie netto (do zapłaty). Wynagrodzenia bezosobowe do umowy zlecenie sporządzany jest rachunek na podstawie którego wypłacane jest wynagrodzenie. W umowie tej powinno być ustalone wynagrodzenie brutto. Sposób naliczania wynagrodzenia do wypłaty w przypadku umowy obiętej ubezpieczeniem społecznym: od wynagrodzenia brutto, nalicza się i potrąca składki ubezpieczeń społecznych. Następnie naliczana jest składka zdrowotna. Będzie ona potrącona z zaliczki na podatek dochodowy. Następnie liczona jest zaliczka na podatek dochodowy. Przychód pomniejszony o zryczałtowany koszt uzyskania przychodu jest dochodem. Kwotą do wypłaty będzie wynagrodzenie brutto pomniejszone o ZUS oraz cała zaliczkę na podatek dochodowy. Narzuty na wynagrodzenia są to inne niż wynagrodzenia koszty związane z zatrudnieniem pracowników obowiązkowy narzut do składek tych zalicza się:

• składkę emerytalną
• składkę rentową
• składkę wypadkową

Pracodawca płaci ponadto składke na fundusz pracy oraz składke na fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych. Wszystkie te składki rozliczone są z ZUSEM.

• imienne
• na okaziciela

Wyróżnia się akcje zwykłe i akcje uprzywilejowane. Ze względu na sposób zapłaty akcje dzielimy na:

• gotówkowe
• aportowe

Znaczenie wartości akcji:

• wartość nominalna podana na akcji
• wartość emisyjna jest to cena sprzedaży
• wartość bieżąca jest to aktualna cena akcji

• Dokumenty operacji pieniężnych:
• Każda wpłata do kasy potwierdzona jest K.P

Wypłaty gotówki z kasy dokonywane są podstawie dokumentów żródłowych upoważniających do wypłaty.Podstawą do wypłaty może być również K.W.

Wszystkie operacje gotówkowe kasjer zestawia w dokumencie zbiorczym zwanym raportem kasowym. Raport przekazywany jest do księgowości a operacje pieniężne księgowane są na koncie o nazwie kasa.
Środki pieniężne w banku.
Każdy podmiot ma obowiązek posiadania rachunku posiadania rachunku bankowym. W formie bezgotówkowej muszą być regulowane płatności:

• przekraczające równowartość 3000 EURO
• przekraczające równowartość 1000 EURO jeżeli suma rozrachunków z danym kontrachentem w poprzednim miesiącu przekraczała równowartość 10000 EURO.

Wszystkie koszty związane z obsługą rachunku zaliczone są do kosztów podstawowej działalności operacyjnej. Natomiast dopisane odsetki zaliczane są do przychodów finansowych.

Środki pieniężne w drodze.
Są to składniki które występują wówczas gdy:

• przekazujemy gotówke z kasy do banku
• gdy środki z jednego rachunku przenoszone są na inny rachunek
• gdy czeki obce składane są w banku w celu realizacji.

Gotówkowa:

• gotówka
• czeki gotówkowe
• przekazy pieniężne

Bezgotówkowa:

• polecenie przelewu
• czeki rozrachunkowe

Polecenie przelewu wystawia dłużnik i składa w banku w celu realizacji. Czeki rozrachunkowe ? czek ten wystawia dłużnik i wręcza swojemu wierzycielowi.

Konta systematyczne i analityczne

Konta na których zdarzenia gospodarcze są zgodnie z zasadą podwójnego zapisu nazywane kontami systematycznymi. Do wybranego konta systematycznego można wprowadzić zespół kont szczególowych (analitycznych) Na kontach nalitycznych stosuje się zasadę zapisu pojedyńczego. Oznacza to że każdy zapis z wybranego konta systematycznego musi być powtórzone po tej samej stronie na odpowiednich kontach analitycznych. Konta analityczne funkocjonuje równolegle z kontami systematycznymi.

Wszystkie konta na których rejestruje się zdarzenia gospodarcze, dzieli się na dwie grupy:

• konta bilansowe ? są to konta w których składniki wykazywane są w bilansie
• konta niebilansowe (konta wynikowe) są to konta w których rejestruje się koszty, przychody oraz wyniki.

Konta bilansowe ? dzielą się na konta aktywów i pasywów. Konta aktywów obciążamy wówczas gdy składnik się zwiększa a pasywów zmniejsza. Wszystkie zdarzenia gospodarcze księguje się zgodnie z zasadą podwójnego zapisu. Oznacza to że każde zdarzenie księgowe jest na dwóch kontach po ich przeciwnych stronach i w tych samych kwotach.

Konta niebilansowe ? służą do ewidencji przebiegu procesów gospodarczych, takich jak zakup, produkcja, sprzedaż. Do opisywania tych procesów używamy kategorie kosztów przychodów oraz wyników. Dla potrzeb ewidencji tych kategorii, cala działalność podmiotu dzielona jest na następujące rodzaje:

1. Podstawowa działalność operacyjna ? działalność wytwórcza, działalność usługowa, działalność handlowa.
   Kategorie wynikowe oraz konta podstawowej działalności. Kosztem jest zobowiązanie oraz celowe zużycie czynników produkcyjnych takich jak maszyny, urządzenia,
   materiał. Koszty tej działalności mogą być ujmowane w układzie rodzajowym lub układzie kalkulacyjnym. (konto zbiorcze do czasu) Przychody z podstawowej działalności są to obroty netto ze sprzedaży lub inaczej ceny netto. Przychody powstają w momęcie dokładania sprzedaży. Co oznacza że nie ma znaczenia termin opłaty za towary. Dla intencji przychodów z podstawowej działalności służą następujące konta:
   - Sprzedaż wyrobów gotowych
   - Sprzedaż usług
   - Sprzedaż towarów
   - Sprzedaż ino towarów
2. Pozostała działalność operacyjna – obejmuje różne zdarzenia towarzyszące dziłalności podstawowej ale nie należącej do niej. Zalicza się tu: sprzedaż środków trwałych, sprzedaż wartości niematerialnych, likwidacja środków trwałych, otrzymanie i przekazanie darowizny, tworzenie i rozwiązywanie rezerw, umorzone, przedawnione i nieściągalne należności i zobowiązania, niewyjaśniona różnica inwentaryzacyjna.
   Do kosztów tej działalności będą zaliczane te zdarzenia w wyniku których zmniejszy się majątek podmiotu. Do ewidencji pozostałej działalności operacyjnej służą dwa konta:
   - pozostałe koszty operacyjne
   - pozostałe przychody operacyjne
3. Działalność finansowa do której zalicza się różne operacje finansowe dotyczące takich kont jak: papiery wartościowe, kredyty, pożyczki, wycena w walutach obcych
   Do kosztów finansowych będą zaliczane te operacje finansowe które spowodują zmniejszenie majątku. Pozostałe operacje finansowe to przychody finansowe. Do ewidencji kosztów i przychodów działalności finansowej służą dwa konta:
   - koszty operacji finansowych
   - przychody z operacji finansowych
4. Zdarzenia nadzwyczajne do których zalicza się: zdarzenia losowe, sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa, posetępowanie układowe i naprawcze, zaniechanie określonej części działalności
   W ramach tych zdarzeń rejestruje się straty oraz zyski nadzwyczajne. Zdarzenia które spowodują zmniejszenie majątku to straty nadzwyczajne. Zdarzenia które spowodują zwiększenie majątku to zyski nadzwyczajne. Konta do ewidencji:
   - straty nadzwyczajne
   - zyski nadzwyczajne

• Kapitał własny to prawa właścicieli do określonej części własności majątku.
• Kapitał obcy to różnego rodzaju zobowiązania.

Kapitał własny może mieć różną postać w zależności od formy prawne j danego podmiotu.

Zobowiązania ? to kwoty przyrzeczone do zapłacenia przez dany podmiot na rzecz innych podmiotów.
Zobowiązania :

• Długoterminowe wymagają spłaty w okresie dłuższym od jednego roku,
• Krótko terminowe wymagają spłaty w ciągu najbliższego roku

Majątek w ujęciu rzeczowym nazywany jest aktywami , ten sam majątek w ujęciu finansowym to pasywa. Zestawienie aktywów i pasywów nazywane jest bilansem. Rzeczowo finansowe zestawienie majątkowe.

1. Majątek trwały ? są to składniki które w prowadzonej działalności będę prowadzone przez okres dłuższy od jednego roku,
2. Majątek obrotowy ? są to składniki które zostają zużyte w ciągu najbliższego roku.

Do Majątku trwałego zalicza się:

• Rzeczowy majątek trwały – Rzeczowy majątek trwały to środki trwałe i inwestycyjne. Środki trwałe ? to składniki które stanowią własność danego podmiotu, są kompletne i sprawne w momencie przekazania ich do eksploatacji, a ich przewidywany okres użytkowania jest dłuższy od jednego roku. Do inwestycji zaliczane są wszystkie koszty związane z przyszłymi środkami trwałymi.
• Wartości nie materialne i prawne – Wartości niematerialne i prawne ? do grupy tej zalicza się: nabyte prawa majątku o przewidywanym okresie wykorzystania dłuższym od jednego roku, koszty prac badawczo rozwojowych, koszty organizacji i zgromadzeń lub poszerzenie kapitału spółki akcyjnej, wartości firmy ? jest to różnica między ceną nabycia jednostki a jej wartością rynkową.
• Finansowy majątek trwały – Finansowy majątek trwały są to: akcje i udziały w innych podmiotach, pozostałe długoterminowe papiery wartościowe, udzielone długo terminowe pożyczki
• Należności długoterminowe

Majątek obrotowy:

• Rzeczowy majątek obrotowy – Rzeczowy majątek obrotowy ? podstawowe formy: materiały są to środki przeznaczone do zużycia, wyroby gotowe, wytworzone przez daną jednostkę przeznaczone na sprzedaż, półprodukty ? wytworzone przez daną jednostkę, zakończona określona część cyklu produkcyjnego, produkty w toku ? są to produkty rozpoczęte nie zakończone nawet w części cyklu produkcyjnego, towary ? są to składniki zakupione w celu dalszej ich sprzedaży.
• Należności i roszczenia – należności i roszczenia to skierowane na drogę sądową.
• Krótkoterminowe papiery wartościowe – krótko terminowe papiery wartościowe to te papiery które zostały zakupione w celach handlowych lub ich termin
  realizacji nie przekracza jednego roku.
• Środki pieniężne – środki pieniężne są to: gotówka w kasie, środki na rachunkach bankowych, inne środki pieniężne do których zalicza się obce czeki i weksle z terminem realizacji do trzech miesięcy